Doe maar complex…

Voor mij is complexiteit normaal. Dat wil zeggen: ik ben gewend dat ik bijvoorbeeld inhoudelijke onderwerpen van veel kanten kan bekijken en begrijpen, en dat ik in de contacten met mijn omgeving op verschillende niveaus allerlei informatie vergaar en interpreteer.
Maar het werkt ook de andere kant op: Ik kan niet alleen complexiteit hanteren, ik heb er ook behoefte aan. Zonder complexiteit voelt het werk oppervlakkig of verbrokkeld en wordt het leven onbeduidend.

Hoeveel polen heeft jouw stekker?

drie stekkersDie handigheid in èn behoefte aan complexiteit is een algemeen aanvaarde eigenschap van Xi-ers en hoogbegaafden. Ik ben geneigd ze eraan te herkennen. Het is alsof ze van nature zijn uitgerust met een 24-polige stekker, terwijl gemiddeld intelligente mensen een 6- of 10-polige hebben. Met iedere stekker kan je een beeld van de werkelijkheid opbouwen, maar die 24-polige geeft een wezenlijk ander beeld dan de 6-polige.
Omgekeerd zijn er bij Xi-ers ook 24 stukjes hersens, die allemaal benieuwd zijn wat er via hun respectieve polen aan informatie wordt aangeboden en graag ermee aan de slag willen. Vandaar die behoefte aan complexiteit.

Complex, intens, gedreven?

Complexiteit is één van de drie Grote Verschillen die Mary-Elaine Jacobsen in haar boek The Gifted Adult (1999) als karakteristiek voor de “Everyday Genius” noemt. De andere twee zijn Intensiteit en Gedrevenheid, zie mijn webpagina hierover.
Zij schrijft dat vanwege hun “complexiteit” (toelichting volgt hieronder) de minds van de doelgroep kwalitatief verschillend zijn van zo’n 95% van de mensen.
Wat mij betreft is de mate van complexiteit – en de mate van intensiteit – direct gekoppeld aan de mate van Xi. Er zijn dus ook binnen een groep Xi-ers gradaties in de hantering van complexiteit, en extreme Xi lijkt wederom kwalitatief anders dan ‘gewone’ Xi te zijn.

Waarin toont zich complexiteit?

Jacobsen noemt de volgende aspecten, die bij iedere Xi-er en hoogbegaafde in verschillende mate aan de orde kunnen zijn:

  • Rijk gevarieerde interesses; levenslang leergierig.
  • Scherpe perceptie in waarneming en beoordeling; oog voor schoonheid.
  • Buitengewoon geheugen; breed en diep, maakt slimme syntheses en analyses.
  • Originaliteit; kan met tijdelijke chaos omgaan, innovatief.
  • Vermogen om complex te denken; probleemoplossend, concepten ontwikkelend.
  • Zelfbesef; bewust van eigen gedrag, acceptatie van ontwikkeling bij zichzelf en anderen.
  • Intuïtie; bewust met niet-rationele informatie omgaan, hanteren van paradoxen van het leven.

Daar heb je dus inderdaad veel polen op je stekker voor nodig.
Welke kan je bij jezelf of bij dierbaren herkennen?

Winterslaap verhult Xi zijn

Beer in winterslaapZo’n veelpolige stekker is ook een mogelijke kwetsbaarheid: Als er lange tijd op de meeste van die polen niets gebeurt, lijkt er een soort winterslaap bij de betrokkene in te treden. Die houdt pas op als er ruim voldoende interessante prikkels zijn om weer wakker te worden, of als de honger naar prikkels onverdraaglijk wordt.
In die toestand van winterslaap merkt hun omgeving vaak niet dat het eigenlijk Xi-ers zijn. Dit weten ze zelf tijdens zo’n winterslaap meestal ook niet bewust, of het voelt als een doffe pijn op de achtergrond.

Wakker worden en opbloeien

Als de schoolperiode bijvoorbeeld in hele of halve winterslaap is doorgebracht, is er weinig maatschappelijk geaccepteerd bewijs van ongewoon intelligent zijn. De betrokkene is dit ook vaak genoeg duidelijk gemaakt, zodat hij/zij niet onmiddellijk geneigd is het in die hoek te zoeken.
Maar als de werkomgeving (eindelijk) blijkt aan te sluiten op iemands leerstijl, interesses, waarden en competenties, kan zijn/haar natuurlijk vermogen tot het hanteren van complexiteit opeens een toepassing vinden en tot bloei komen. Eindelijk ontwaken uit de winterslaap!
De grootste uitdaging blijkt dan te zijn om afscheid te nemen van de beperkende overtuigingen over jezelf die je in het verleden zijn aangereikt. Kan je herkennen en erkennen dat je veel intelligenter bent dan je dacht, maar dat het zich kennelijk anders toont dan je zelf verwachtte of uitgelegd kreeg?

Zoveel manieren van complexiteit hanteren

Ik heb gemerkt dat het makkelijker is om aan iemand duidelijk te maken dat hij/zij een ongewone vaardigheid heeft in het omgaan met complexiteit, dan uitleggen waarom hij/zij ondanks slechte of middelmatige schoolresultaten, toch ongewoon intelligent is.
Dat komt mede doordat er zoveel domeinen zijn waarvoor iemand in staat kan blijken om relatief complexe informatie te hanteren. Vanwege het schoolsysteem is het domein van abstracte wetenschappelijke concepten en patronen als toets voor hantering van complexiteit het meest bekend. Het is ook een deel van veel IQ-testen. Vaak wordt hoogbegaafdheid uitsluitend met zo’n vaardigheid geassocieerd.

Maar als je kijkt naar het bovenstaande lijstje met aspecten van complexiteit, kan je de Xi-ers ook in de sport of muziek tegenkomen. Denk ook aan pragmatische managers van grote, complexe projecten met veel partijen, vakdisciplines, en onzekerheden. Of neem sommige directiesecretaresses, innovatieve ondernemers, boeren, tv-sterren, schrijvers, kunstenaars. Kortom, in heel veel contexten kan je ze tegenkomen. En altijd merk je dat deze Xi-ers opleven van complexiteit en uitzien naar een volgende activiteit met hetzelfde of nog meer ervan. Daar kan je ze dus aan herkennen, als je er op die manier naar kijkt.

Waarom zou je dit van jezelf willen weten?

Lelijk eendjeHet is als het verhaal van het lelijke eendje: Zolang het zwaantje denkt dat het een eendje is, blijft het een lelijk eendje.
Het gaat er niet om dat het belangrijk is om mevrouw of meneer Zwaan te heten. Het gaat erom dat Eenden de dagelijkse dingen anders willen doen dan voor een Zwaan normaal en handig is. Dus zit je mogelijk jezelf in de weg als je niet wilt weten wie/wat je nu eigenlijk bent.

Doe maar complex, dan doe je al gek genoeg! Want we kunnen het natuurlijk ook nog een keer hebben over je ongewone behoefte aan intensiteit.

Naar boven

Reacties

Doe maar complex… — 1 reactie

  1. Pingback: Het verschil: Een metafoor | hbproof