Intens hoort erbij!

Ik gebruik al jaren de aanduiding intensiteit als verzamelwoord voor de eigenschap van Xi-ers en hoogbegaafden dat ‘alles’ er bij hen heftiger aan toe gaat dan gemiddeld gebruikelijk is. Eigenlijk is dat geen normaal gebruik van het woord, en dito om Xi-ers intens te noemen. In het Nederlands wordt ‘intens’ in principe ergens aan gekoppeld: intens genieten, intens blauwe ogen. ‘Een hoedanigheid in grote mate bezittend’ zegt Van Dale. In die zin zijn Xi-ers dus intens …; en dat kan voor van alles gelden.
In het Engels is de tweede betekenis van intense: sterke gevoelens of emoties hebben of tonen. Intensity is de kwaliteit van intense zijn.

Moet dat nou?

In beide betekenissen wordt intensiteit niet door iedereen – zowel bij de doelgroep als hun omgeving – als een aantrekkelijke eigenschap ervaren.

  • De Top-10 verwijten staat vol met “Jij bent ook altijd te … “. Als je zo’n verwijt geïnternaliseerd hebt, trap je bij opkomende intensiteit meteen op de rem. Maar daarmee is het niet uit je lichaam verdwenen; er blijft iets broeien. Kortom, intensiteit geeft veel kans op gedoe.
  • Vele decennia zijn gevoelens en emoties als inferieur en primitief ten opzichte van intelligentie beschouwd. Wie intelligent wil schitteren moet zich dus niet laten afleiden door zoiets oncontroleerbaars. “Als je zo’n goed verstand hebt, moet je het wel goed gebruiken.”

Sinds het voor mezelf een naam heeft, ben ik bewuster en evenwichtiger met mijn hoge sensitiviteiten omgegaan, al heb ik met gemengde gevoelens ontdekt dat het eigenlijk nog veel ‘erger’ is dan ik soms wil weten, of laat zien. Maar ik bleef handelen vanuit het traditionele frame van de tweedeling tussen verstand en gevoel: Hoewel ik gevoel niet meer als inferieur aan verstand zag, voelde het wel nog vaak als de laakbare hoofdoorzaak bij gedoe.

Een sterke verwevenheid

Richard Davidson bookcover

The Emotional Life of your Brain bookcover

Interessant is dat het onderzoek met hersenscanners van de laatste decennia nieuw licht werpt op de betekenis van gevoel en emotie voor ons ‘intelligente denken’: Inderdaad worden de instinctieve emotionele reacties die nodig zijn voor ons overleven vanuit het z.g. reptielenbrein aangestuurd.
Maar veel van onze emoties blijken niet zo ‘primitief’ als vroeger werd gedacht. Juist allerlei ‘hogere’ cognitieve processen in onze hersenschors blijken sterk verweven met naastgelegen gebieden die bepaalde emoties rond bijvoorbeeld ons werk en onze relaties reguleren.

Ik voel, dus ik ben

Antonio Damasio ontdekte in zijn onderzoek bij patiënten met specifiek hersenletsel hoezeer ons redeneren vruchteloos wordt als we ons vermogen om te voelen kwijt zijn. Via voelen stellen we vast hoe de zaken lopen: is iets goed of slecht, aantrekkelijk of afstotelijk, veilig of onveilig, goed of fout, wat doet ons lijf op dit moment, enzovoort. Deze en andere praktijkvoorbeelden leidden tot de titel van zijn boek: De vergissing van Descartes: Het is niet “Ik denk, dus ik ben” maar “Ik voel, dus ik ben.” In zijn latere boeken gaat hij door op de betekenis van het lichaam en emoties voor ons bewustzijn.

Dus extra intens, maar met veel diversiteit in de vorm

Als gevoel en emoties zo fysiek verweven zijn met ons ‘slimme’ denken, wordt het opeens logisch en onvermijdelijk dat mensen die ongewoon complex kunnen denken, ook ongewoon sterke emoties kunnen voelen. Kortom, het is geen halve of hele weeffout om bij het extra intelligent zijn, ook nog eens extra intens te zijn.
DraakVerder blijkt er een enorme diversiteit te bestaan aan manieren om extra intens te zijn, net zoals dat geldt voor extra intelligentie. Het werkt maar nauwelijks om naar anderen te kijken, als spiegel hoe je met je eigen intensiteit zou moeten omgaan: Het is je eigen ontdekkingstocht, je Reis van de Held.

Naarmate ik dit tot me door laat dringen, kan ik mij een extra stuk verzoenen met die intensiteit van mijzelf, die soms zo in de weg lijkt te zitten. Het voelt altijd een beetje suf als je (weer) ontdekt dat wat je tegen je cliënten zegt, ook op jezelf van toepassing is. Maar het is een voorbeeld van ‘Thuiskomen bij jezelf, gebruiken wat je vindt.’ Of eigenlijk omgekeerd: ‘Gebruiken wat je vindt, is thuiskomen bij jezelf.’

Breng je intensiteit in kaart

Het helpt om die diversiteit qua kwetsbaarheid en kracht te specificeren om te begrijpen waarom het bij sommige Xi-ers zo heel anders dan bij jezelf werkt.

Dabrowski’s overexcitabilities

Het is opmerkelijk dat Jacobsen in haar boek The Gifted Adult uit 1999 het bij Intensity wel over ‘excitable’ heeft, maar niet refereert aan de z.g. ‘overexcitabilities’ uit het werk van Dabrowski (zie mijn webpagina over extra ontvankelijkheid). Ik vermoed dat ze de voorkeur gaf aan haar eigen benadering bij het bevrijden van de ‘Everyday Genius’, en Dabrowski was destijds minder bekend dan nu.
Hoe dan ook, extra ontvankelijkheid biedt een treffende beschrijving van vijf totaal verschillende aspecten van kwetsbaarheid en kracht van intensiteit. Meer informatie over Dabrowski is ook in het Nederlands op internet te vinden.

Emotionele stijlen

In mijn blog Hoe maakbaar wil je zijn? noemde ik het boek van Richard Davidson over de zes z.g. emotionele stijlen. Hij ontdekte dat op één van de stijlen, Outlook, een 30-voudig schaalverschil tussen proefpersonen bleek te zitten. Dat suggereert een enorm bereik van psychologische verschillen tussen mensen, zeker als dat voor alle zes stijlen zou blijken te gelden. Denk bijvoorbeeld aan het je meer of juist minder bewust zijn van je intensiteit, of aan meer of minder prikkelgevoeligheid vanwege je hoge omgevingsbewustzijn (Self awareness en Sensitivity to context). Als je het zelf relatief weinig hebt, kan het lastig zijn om je voor te stellen dat het een relevante factor is, of hoe het is om het zelf in hoge mate te hebben. In zijn boek zit een vragenlijst om je eigen scores op de zes stijlen vast te stellen.

In mijn boek zal ik uitgebreider ingaan op de betekenis van intensiteit voor Xi-ers. Maar dit geeft alvast een idee van het belang van het thema.

Naar boven

Reacties zijn gesloten.