Ontredderde redders?

Het vorige blog over empathie en taakgerichtheid en de reacties daarop (waarvoor dank!) maakten mij duidelijk dat het onderwerp in mij aan het bewegen is. De afgelopen weken las en herlas ik van alles en gaf de geplande middagpresentatie. Ik ben er nog niet helemaal uit, maar kan wel een tussenstand beschrijven.

Ontreddering…

Wat me intrigeert is de mate waarin empathische waarneming als vanzelf leidt tot het in hoge mate rekening willen houden met die ander, eventueel ten koste van jezelf. Dat blijkt namelijk bij sommige Xi-ers heel sterk het geval.
Het lijkt erop dat dit te maken heeft met een hoge mate van Ontredderings Overname, in het Engels ‘Personal Distress’ (zie de Interpersonal Reactivity Index van Mark H. Davis uit 1980). Ontredderings Overname is een naam voor de eigenschap dat je zelf een ongemakkelijk gevoel krijgt bij een negatieve ervaring van iemand anders omdat je daar eigen traumatische ervaringen bij herbeleeft: De grens tussen wat van jezelf en wat van de ander is, blijkt niet helder afgebakend. Gedeelde smart wordt dubbele smart. Niet zo’n handige eigenschap dus.

Of Meevoelen?

Dit leidt tot een heel ander soort drang om in actie te komen dan bij de eigenschap Meevoelende Betrokkenheid (Empathic Concern, zelfde bron): Daar roept de negatieve ervaring van de ander een gevoel van compassie en bezorgdheid bij je op, en is de grens tussen de ander en jou veel duidelijker. Gedeelde smart wordt halve smart.
De ander voelt zich vaak beter door de ontvangen warmte en betrokkenheid en zelf ervaar je het als positief om van betekenis te zijn voor de ander.
Het zal duidelijk zijn dat je vanuit Meevoelende Betrokkenheid meer keuzevrijheid hebt bij je reactie op de situatie van de ander, dan vanuit Ontredderings Overname.

Hoe kom je eraan?

Waar komt die neiging tot Ontredderings Overname vandaan? Zebra en schaduw
In de literatuur wordt verwezen naar de hantering door het kind van een waargenomen fysieke of emotionele ontreddering bij één of beide ouders.
Eenvoudig gezegd besluit het kind zich verantwoordelijk te gaan voelen voor het geluk van zijn ouder(s). Het hoopt daarmee (alsnog/meer) liefde en veiligheid te ontvangen. Het kind doet zijn stinkende best en toch lukt het niet. Er ontstaat een patroon van nog meer je best doen in de hoop dat je dan niet faalt. Maar helaas.
In combinatie met de overtuiging dat je ouders alles goed hebben gedaan, maar dat je als kind onvoldoende aan hun verwachtingen hebt voldaan, is dat slecht voor je zelfbeeld, ook als je inmiddels volwassen bent.

Drama

In haar boek ‘Het drama van het begaafde kind’ legt Alice Miller de relatie tussen het bovenstaande en de mate van empathisch vermogen van het kind en de ouder. Dat suggereert dat (extra) gevoelige Xi-ers, zowel kind als ouder, een vergroot risico lopen om in zo’n patroon terecht te komen. Ik denk zelf dat dit patroon ook een verklaring biedt voor allerlei bij Xi-ers waargenomen faalangstigheden. Zie ook de pagina over Xinastie.
N.B. Het veel geciteerde boek van Miller (1981, herziene versie 1995) biedt veel waardevolle ideeën, maar vind ik zelf nogal deprimerend geschreven. Het dient dus wat mij betreft –als je mogelijk kwetsbaar bent voor Ontredderings Overname– met gepaste afstand emotioneel te worden verwerkt.

Hoe kom je er weer vanaf?

In ieder geval is dat eenvoudiger gezegd dan gedaan: patronen zijn ingesleten paden in je lijf en een andere route inslijten kost energie en vereist volharding. Het levert je echter wel een toename van je zelfvertrouwen op, plus de reparatie van een verraderlijk lek in je energiehuishouding.

Er ligt een sleutel bij het ophouden met alle schuld bij jezelf te leggen en je ouders vooral niets te verwijten. Wat niet betekent dat de oplossing is om je ouder(s) de schuld te geven. ‘Iemands schuld’ is hoe dan ook niet zo’n duurzame opvatting over het patroon.
Een tweede sleutel ligt bij het vinden van een manier om te rouwen over het gemis en de onvervulde verwachtingen tijdens je kindertijd. Kan je jezelf ertoe brengen om met compassie naar het goed bedoelde gestuntel van ouder en kind te kijken? Dat helpt bij de acceptatie ervan.
Ik vermoed dat er een derde sleutel ligt bij het in eigendom nemen van de positieve energie die hoort bij het archetype van de Koning(in).
Maar daarover een andere keer verder.

Naar boven

Reacties zijn gesloten.