Xi in de familie

Recent ging ik langs bij de ‘Werkplaats Wijlande’ in het winkelcentrum Nesselande bij Rotterdam. Het is een initiatief van houtsmid Albert Jan Dekking waarbij kinderen van zes tot twaalf jaar samen met een (groot)ouder aan de slag kunnen met hout en samen iets maken. Jan zorgt voor materialen, gereedschap en advies en hij helpt bij de afwerking.
Zijn doel is een gelegenheid creëren waar twee generaties samen aan de slag gaan en ontdekken hoe je van planken driedimensionale voorwerpen maakt. Het is prachtig om te zien met hoeveel plezier kind en (groot)ouder samen bezig zijn en na een paar middagen het resultaat in hun handen houden. Het zijn niet alleen vaders met zonen.

Generaties van Xi-ers?

Op de terugweg realiseerde ik me hoezeer ik zelf een groeiende passie heb voor het vrijmaken van een ‘Xi-besef’ door generaties heen: Met elkaar, als ouder, kind, zus, oom, nicht, enzovoort, ontdekken hoe het is om extra intelligent en intens te zijn, en geïnspireerd te worden door ieders expressie daarvan.
Regelmatig blijkt er bij mijn cliënten iets geactiveerd doordat hun kind op school hoogbegaafd wordt verklaard, of iets meemaakt dat minder prettige eigen schoolherinneringen oproept. Anderen zijn vanuit vragen rond hun werk gekomen, maar beginnen zich in hun eigen proces van ontdekking vragen te stellen over hun kinderen of familieleden.

Xinastie

Xident-XinastEn ik wakker dat vuurtje gretig aan: Xinastie – de dominante opvattingen rond Xi in het familieverband – is één van de facetten van de Xidentiteit. Het blijkt dat veel volwassen Xi-ers enige tijd worstelen met daarover door hun ouders ingeprente overtuigingen voordat ze hun eigen vorm en positie ontdekken in het ‘ongewoon intelligent, intens en gedreven’ zijn. Op dezelfde wijze vraagt het bewuste aandacht hoe je als Xi-ouder omgaat met de – doorgaans andersoortige – Xi van je kinderen. Wat leef je ze voor?

Ongewone kwaliteiten en eenzaamheid

Wat ik hoop te bereiken is:
Meer besef van de grote diversiteit in manieren om Xi te zijn;
Daardoor het bij familieleden scherper waarnemen van de ongewoonheid van sommige kwaliteiten, die nader kan worden verkend, tot volle ontplooiing gebracht, en effectief ingezet;
En daarnaast, het verminderen van de eenzaamheid van het ongewoon zijn, omdat je ontdekt dat er binnen je gezin en je familie, over generaties heen, ook Xi-ers te ontdekken zijn. Ze zijn op veel manieren anders dan jijzelf, maar minder verschillend dan je zou denken als je niet van (je eigen) Xi wist.

Exclusiviteit of inclusiviteit

Over die diversiteit van Xi heb ik al veel geschreven, zie bijvoorbeeld deze webpagina en mijn boeken.
Om diversiteit ten volle te kunnen zien, moet je meestal verder kijken dan meetbare output zoals testresultaten. Die is gebaseerd op een benadering vanuit exclusiviteit: je hoort alleen bij de doelgroep als je voldoet aan een door de ander bepaalde, specifieke norm.
Een benadering vanuit inclusiviteit werkt bij een familie met één of meer Xi-ers effectiever: Je bent benieuwd welke kwaliteiten bij iemand aanwezig zijn en je vraagt je af in hoeverre daarin voor Xi-ers kenmerkende patronen te vinden zijn. Je vermoedt dat er sprake is van Xi, totdat je duidelijke aanwijzingen hebt dat (h)erkenning van Xi geen waarde toevoegt.
Los daarvan is het voor de betrokkene een eigen, te respecteren keuze of hij/zij zich wezenlijk herkent in de kenmerken van Xi en dat perspectief verder wil verkennen.

Soort zoekt soort

Schilderij 'Stamboom'

Mariska Mallee, ‘Stamboom’

Vanuit de gedachte van ‘soort zoekt soort’ is het als volwassen Xi-er altijd interessant om je af te vragen hoe je eventuele partner extra intelligent of intens is. Misschien is het vergelijkbaar, of juist complementair.
Als maar één kind uit het gezin officieel hoogbegaafd is, kan het handig zijn om vanuit omgekeerde bewijslast te onderzoeken waarom de ouders, broertjes of zusjes kennelijk niet Xi zijn.
Het is geen natuurwet noch een verplichting dat je partner of de rest van het gezin Xi is, maar het omkeren van de bewijslast nodigt uit om in de breedste zin naar variaties van ongewoon intens, complex en gedreven zijn te kijken. En als je ervaart dat herkenning van Xi niet zinvol is, heb je wellicht iets anders van waarde gevonden dat eerder onopgemerkt was gebleven.

Wanneer aanpassen?

Een tijdje geleden hoorde ik een verhaal van Farbod Moghaddam alias Farbod Frappant, getiteld “Over muren en andere vrijheden”. In de context van studeren vanuit diverse culturele achtergronden zei hij:
“Aanpassen zonder jezelf te verliezen, lukt alleen als je jezelf kent.”
Dat is naadloos ook van toepassing op Xi of hoogbegaafdheid: Hoe sterker je beseft dat Xi of HB meer omvat dan slim (op school) zijn, des te evidenter is het hoezeer je jezelf kan verliezen wanneer je niet bewust omgaat met al die andere ongewone eigenschappen, die behoren bij jouw manier van Xi zijn.

Open de schatkamer

schatkamerJe familie blijkt vaak een schatkamer van talenten voor extra intelligente en intense expressie te zijn.
Er ontstaat gedeelde rijkdom als de familie ook daadwerkelijk een ‘Ximension’ is: een extra dimensie waar het vanzelfsprekend is om met elkaar Xi te zijn. Dat biedt een solide basis van waaruit ieder de eigen talenten in de wereld kan gaan zetten.
Het vermindert ook later mogelijke gevoelens van eenzaamheid rond je Xi, omdat je hebt geleerd om te gaan met verschillende combinaties van anders, maar toch vergelijkbaar zijn.
Tegelijk biedt die ervaring een referentie over wie je bent, waardoor je in staat bent om goed afgewogen keuzes te maken rond wel of niet aanpassen op werk, school of een ander verband.

Aan het verwerven van dat zelfbewustzijn draag ik graag mijn steentje bij.

Naar boven

Reacties zijn gesloten.