Resultaat of meesterschap?

Hoewel gedrevenheid een vaste kwaliteit van Xi-ers is, komt deze pas goed uit de verf als er ook een bewuste motivatie onder ligt. Je kan het zelfs omdraaien: zonder zo’n motivatie is die natuurlijke gedrevenheid iets om dol van te worden. Alsof je vol gas geeft, maar zonder dat de motor en de wielen aan elkaar gekoppeld zijn.

Je kan je motivatie bevorderen door jezelf een of ander doel te stellen, en die zijn er ruwweg in twee soorten:

  • een resultaat doelstelling: bereik een bepaald welomschreven resultaat, zoals cijfers op school of hoeveelheid producten.
  • een meesterschap doelstelling: streef na om buitengewoon goed te worden in wat je doet, een meester in het vak, welk vak dat ook is.

 

Het is belangrijk om je rekenschap te geven van het verschil tussen de twee voor wat betreft de resulterende motivatie en voor de hantering van verwachtingen uit je omgeving.

De haast onvermijdelijke por

Voor veel mensen is het vanzelfsprekend dat je een verplichting hebt om excellente resultaten te behalen als je kennelijk zo intelligent bent. Dus het sturen op resultaten begint vaak al op school, hetzij vanuit de leraar, hetzij vanuit de ouders of vanuit allebei. De impliciete reden voor veel speciale lesprogramma’s rond hoogbegaafdheid is de verwachte extra opbrengst voor de maatschappij, niet het bevorderen van persoonlijk meesterschap.

Dat is op zich allemaal wel begrijpelijk, maar niet noodzakelijk voor iedere Xi-er de meest effectieve aanpak.
Met name relatief empathische Xi-ers lopen het risico dat ze zich zo sterk fysiek bewust zijn van de hooggespannen verwachtingen van mensen die voor hen belangrijk zijn voor veiligheid en liefde, dat ze hun aandacht maar moeilijk bij hun werk kunnen houden. Bovendien zijn ze meer bezig met zichzelf door de ogen van die anderen te zien, dan zich bewust te worden van hun eigen behoeftes en kwaliteiten en daarin hun grenzen te verkennen.

Relatief taakgerichte Xi-ers zijn zich een stuk minder fysiek bewust van andermans verwachtingen. Maar ook daar blijven hun resultaten vanwege hun sterke autonomie suboptimaal als de opdracht niet aansluit op hun persoonlijke doelen en voorkeuren.

De persoonlijke uitdaging tot meesterschap

Het woord meesterschap is verbonden met de oude gilden, waar een leerling bij een meester het vak leerde en ten slotte door de ‘meesterproef’ liet zien dat hij een zeer hoog niveau van vakbekwaamheid en creativiteit had verworven.
Het nastreven van meesterschap gaat dus over het beste uit jezelf halen, en ontdekken hoe je identiteit zich kan uitdrukken in wat je maakt of doet. Ook als je opdracht hebt om iets te maken, is ‘de hand van de meester’ duidelijk herkenbaar in het resultaat.
Vanuit deze benadering is het vaak onvermijdelijk om fouten te maken als je wilt leren hoe je het beter kan aanpakken. Of zijn ingewikkelde opdrachten extra aantrekkelijk, omdat er iets nieuws te leren is.
Die natuurlijke gedrevenheid komt goed van pas, want het verleggen van persoonlijke grenzen vraagt altijd een offer in tijd en/of inzet. De meesterschap doelstelling sluit relatief goed aan bij de Groei Mindset.

Persoonlijk leiderschap

Het is erg verleidelijk om aan de verwachtingen van anderen te voldoen: Als het je lukt ben je de Held van de dag. Of kan je iets teruggeven aan je ouders die zo hun best voor je hebben gedaan. Maar de prijs is soms erg hoog: verlies van motivatie, zelfrespect en levenslust als het je niet lukt.

In het krachtenveld van andermans verwachtingen en eigen behoeften en kwaliteiten heb je persoonlijk leiderschap nodig om de zuivere afwegingen te maken en het roer in eigen hand te houden. Voor een effectieve toepassing van je eigen Xi is dat een belangrijk punt om in het oog te houden.