Willem en Xi

In het najaar van 2001 bedacht ik de afkorting Xi voor ‘extra intelligentie’ en heb deze sindsdien gebruikt. Die destijds vrij intuïtieve en pragmatische keuze bleek vruchtbaar en voor vele ‘ongewoon begaafde’ mensen een goed hanteerbaar uitgangspunt om zichzelf beter te leren kennen en daarover met anderen te communiceren.
Annelien van Kempen en ik waren al een klein jaar bezig met de term ‘extra intelligente mensen’ als alternatief voor ‘intelligent’ of ‘hoogintelligent’. We hadden al de vijf kenmerken voor extra intelligentie geformuleerd. Tijdens de voorbereiding van een workshop over ‘Herkenning en aanpak van extra intelligenten in organisaties’, samen met Karien Boosten, ontstond de definitieve keuze voor Xi als afkorting.

De eis is resultaten!?

In de beginjaren was het lastig om de positie van Xi ten opzichte van hoogbegaafdheid (HB) helder over te brengen. Er was nog niet veel aandacht voor HB volwassenen, en sommigen vroegen zich af of Xi nu een soort HB-light was of nog erger, omdat je er geen IQ-test voor hoefde te doen. Het was voor velen een vreemde gedachte dat al die reeds lang bestaande lijstjes met “HB-ers hebben vaak deze karakteristieke eigenschappen” ook zinvol zouden kunnen worden omgedraaid: “Als je die eigenschappen hebt, zou je wel eens HB kunnen zijn.” Laat staan dat een vijftal of nog minder van die eigenschappen al voldoende aanwijzing zou zijn. En als dat al waar was, waarom moest er dan een andere naam aan worden gegeven?

Voor mij gold en geldt als argument dat HB voor heel veel betrokkenen (en deskundigen en ‘het publiek’) strikt zit gekoppeld aan het oordeel van externe waarnemers die meetbaar excellente resultaten op specifieke terreinen vaststellen (een zeer hoge IQ-test score is een gemeten excellent resultaat).
Ik ging uit van een – ook door de betrokkene zelf – te herkennen patroon van eigenschappen en had behoefte aan een neutrale en feitelijke term voor het onderliggende aspect van iemands identiteit: een ongewoon sterke intelligentie en intensiteit. Zo kwam ik op de koppeling met het woord ‘extra’, oftewel ‘meer dan gebruikelijk’ en ontstond de aanduiding Xi.
Het was immers juist mijn werk om mensen te helpen bij wie ‘excellente resultaten’ tijdelijk of tot dan toe uitbleven, maar die wel zeer merkbaar ongewoon intelligent waren. Vaak legden zij echter niet de verbinding tussen hun situatie en die intelligentie, of alleen in negatieve zin.

Ongewone identiteit

Dus beschreven we uitgebreid in ons boek Verleid jezelf tot excellentie! (2007) hoezeer Xi een wezenlijk onderdeel van iemands identiteit is, met doorwerking in allerlei facetten van zijn/haar bestaan. De karakteristieke eigenschappen ervan, bijvoorbeeld ‘verhoogde intensiteit’ en ‘kwalitatief andere beleving’ dragen Xi-ers al hun hele leven met zich mee en de prognose is dat dit ook zo blijft! Wie zich dat realiseert, beseft ook het eigen belang om zelf tot een goede omgang met die zeer ongemiddelde eigenschappen te komen.

In het tweede boek, Enjoying the Gift of Being Uncommon (2010), heb ik die lijn verder doorgetrokken en ‘drie goede gebruiken’ beschreven om de eigen effectiviteit te vergroten. Bovendien ben ik ingegaan op het emotionele aspect van ‘ongewoon zijn’. Want ik weet best dat de vraag aan iemand om zichzelf te herkennen in de karakteristieken van Xi heel confronterend is: “Wie denk ik wel dat ik ben, zelfbenoemde autoriteit, om te durven concluderen dat ik extra intelligent ben!”

Aan de slag met Xi

Op een andere webpagina vergelijk ik HB en Xi met elkaar en laat zien waarom en wanneer je met Xi pragmatisch aan de slag kan. Ik ben mij bewust dat er nog steeds veel mensen zijn die om hun moverende redenen alleen geloven in formele objectieve meetbaarheid en hun versie van de definitie van hoogbegaafdheid.
Zelf ben ik blij dat ik in de afgelopen jaren duizenden mensen een weg gewezen heb naar de ontdekking van een tot dat moment voor hen onbekend of ongewenst stuk van wie ze zijn. Daarmee kregen ze toegang tot nieuwe mogelijkheden van expressie en resultaten.

Ik heb van al hun verhalen ook zelf heel veel geleerd over wie ik ben, en hoe ik mij verhoud tot mijn omgeving. Daar ben ik nog lang niet op uitgekeken; ik hoop nog veel nieuwe verhalen over Xi en over Xi-ers te horen en te vertellen.
Via deze website en mijn blog houd ik je graag op de hoogte.